Du bist hier: Home » Kushtetuta e Kosoves P-1

Kushtetuta e Kosoves P-1

KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS
- i -
KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS
KAPITULLI I DISPOZITAT THEMELORE ……………………………….1
NENI 1 [PËRKUFIZIMI I SHTETIT]……………………………….1
NENI 2 [SOVRANITETI] ……………………………….1
NENI 3 [BARAZIA PARA LIGJIT]……………………………….1
NENI 4 [FORMA E QEVERISJES DHE NDARJA E PUSHTETIT] ……………………………….1
NENI 5 [GJUHËT] ……………………………….2
NENI 6 [SIMBOLET] ………………………………..2
NENI 7 [VLERAT]……………………………….2
NENI 8 [SHTETI LAIK] ……………………………….3
NENI 9 [TRASHËGIMIA KULTURORE DHE FETARE] ……………………………….3
NENI 10 [EKONOMIA] ……………………………….3
NENI 11 [VALUTA] ……………………………….3
NENI 12 [PUSHTETI LOKAL] ……………………………….3
NENI 13 [KRYEQYTETI] ……………………………….3
NENI 14 [SHTETËSIA] ……………………………….3
NENI 15 [SHTETASIT JASHTË VENDIT] ……………………………….4
NENI 16 [EPËRSIA E KUSHTETUTËS] ……………………………….4
NENI 17 [MARRËVESHJET NDËRKOMBËTARE]……………………………….4
NENI 18 [RATIFIKIMI I MARRËVESHJEVE NDËRKOMBËTARE] ……………………………….4
NENI 19 [ZBATIMI I SË DREJTËS NDËRKOMBËTARE] ……………………………….5
NENI 20 [BARTJA E SOVRANITETIT]……………………………….5
KAPITULLI II TË DREJTAT DHE LIRITË THEMELORE……………………………….6
NENI 21 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ……………………………….6
NENI 22 [ZBATIMI I DREJTPËRDREJTË I MARRËVESHJEVE DHE INSTRUMENTEVE NDËRKOMBËTARE]……………….6
NENI 23 [DINJITETI I NJERIUT]……………………………….7
NENI 24 [BARAZIA PARA LIGJIT]……………………………….7
NENI 25 [E DREJTA PËR JETËN]……………………………….7
NENI 26 [E DREJTA E INTEGRITETIT PERSONAL] ……………………………….7
NENI 27 [NDALIMI I TORTURËS, TRAJTIMIT MIZOR, ÇNJERËZOR OSE POSHTËRUES]……………….8
NENI 28 [NDALIMI I SKLLAVËRISË DHE I PUNËS SË DETYRUAR]……………………………….8
NENI 29 [E DREJTA E LIRISË DHE SIGURISË]……………………………….8
NENI 30 [TË DREJAT E TË AKUZUARIT] ……………………………….9
NENI 31 [E DREJTA PËR GJYKIM TË DREJTË DHE TË PAANSHËM] ……………………………….9
NENI 32 [E DREJTA PËR MJETE JURIDIKE] ……………………………….10
NENI 33 [PARIMI I LEGALITETIT DHE PROPORCIONALITETIT NË RASTET PENALE] ……………………………….10
NENI 34 [E DREJTA PËR TË MOS U GJYKUAR DY HERË PËR TË NJËJTËN VEPËR]……………………………….11
NENI 35 [LIRIA E LËVIZJES] ………………………………..11
NENI 36 [E DREJTA E PRIVATËSISË]……………………………….11
NENI 37 [E DREJTA E MARTESËS DHE FAMILJES]……………………………….12
NENI 38 [LIRIA E BESIMIT, E NDËRGJEGJES DHE E FESË]……………………………….12
NENI 39 [KONFESIONET FETARE]……………………………….12
NENI 40 [LIRIA E SHPREHJES] ……………………………….12
NENI 41 [E DREJTA E QASJES NË DOKUMENTE PUBLIKE] ……………………………….13
NENI 42 [LIRIA E MEDIEVE] ……………………………….13
NENI 43 [LIRIA E TUBIMIT] ……………………………….13
NENI 44 [LIRIA E ASOCIIMIT] ……………………………….13
NENI 45 [TË DREJTAT ZGJEDHORE DHE TË PJESËMARRJES] ……………………………….14
NENI 46 [MBROJTJA E PRONËS] ……………………………….14
NENI 47 [E DREJTA PËR ARSIMIN] ……………………………….14
NENI 48 [LIRIA E ARTIT DHE E SHKENCËS]……………………………….15
NENI 49 [E DREJTA E PUNËS DHE USHTRIMIT TË PROFESIONIT] ……………………………….15
- ii -
NENI 50 [TË DREJTAT E FËMIJËS] ……………………………….15
NENI 51 [MBROJTJA SHËNDETËSORE DHE SOCIALE] ……………………………….15
NENI 52 [PËRGJEGJËSIA PËR MJEDISIN JETËSOR] ……………………………….15
NENI 53 [INTERPRETIMI I DISPOZITAVE PËR TË DREJTAT E NJERIUT] ……………………………….16
NENI 54 [MBROJTJA GJYQËSORE E TË DREJTAVE.....................................16
NENI 55 [KUFIZIMI I TË DREJTAVE DHE LIRIVE THEMELORE] ……………………………….16
NENI 56 [TË DREJTAT DHE LIRITË THEMELORE GJATË GJENDJES SË JASHTËZAKONSHME]……………………………16
KAPITULLI III TË DREJTAT E KOMUNITETEVE DHE PJESËTARËVE TË TYRE]………………………18
NENI 57 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ……………………………….18
NENI 58 [PËRGJEGJËSITË E SHTETIT] ……………………………….18
NENI 59 [TË DREJTAT E KOMUNITETEVE DHE PJESËTARËVE TË TYRE] ………………………………………………………19
NENI 60 [KËSHILLI KONSULTATIV PËR KOMUNITETE] ……………………………….20
NENI 61 [PËRFAQËSIMI NË PUNËSIM NË INSTITUCIONET PUBLIKE]………………………………..21
NENI 62 [PËRFAQËSIMI NË ORGANET E PUSHTETIT LOKAL]……………………………….21
KAPITULLI IV KUVENDI I REPUBLIKËS SË KOSOVËS ……………………………….22
NENI 63 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ……………………………….22
NENI 64 [STRUKTURA E KUVENDIT] ……………………………….22
NENI 65 [KOMPETENCAT E KUVENDIT] ……………………………….22
NENI 66 [ZGJEDHJA DHE MANDATI] ……………………………….23
NENI 67 [ZGJEDHJA E KRYETARIT DHE NËNKRYETARËVE]……………………………….24
NENI 68 [SEANCAT]……………………………….24
NENI 69 [ORARI I SEANCAVE DHE KUORUMI] ………………………………..25
NENI 70 [MANDATI I DEPUTETËVE] ……………………………….25
NENI 71 [KUALIFIKIMET DHE BARAZIA GJINORE] ……………………………….26
NENI 72 [PAPAJTUESHMËRIA] ……………………………….26
NENI 73 [PAMUNDËSIA E KANDIDIMIT] ……………………………….26
NENI 74 [USHTRIMI I FUNKSIONIT] ……………………………….27
NENI 75 [IMUNITETI] ……………………………….27
NENI 76 [RREGULLORJA E PUNËS] ……………………………….27
NENI 77 [KOMISIONET] ………………………………..27
NENI 78 [KOMISIONI PËR TË DREJTAT DHE INTERESAT E KOMUNITETEVE] ……………………………….27
NENI 79 [NISMA LEGJISLATIVE]……………………………….28
NENI 80 [MIRATIMI I LIGJEVE]……………………………….28
NENI 81 [LEGJISLACIONI ME INTERES VITAL]……………………………….29
NENI 82 [SHPËRNDARJA E KUVENDIT]……………………………….29
KAPITULLI V PRESIDENTI I REPUBLIKËS SË KOSOVËS……………………………………………………………31
NENI 83 [STATUSI I PRESIDENTIT]…………………………………………………………………………………………………………31
NENI 84 [KOMPETENCAT E PRESIDENTIT]……………………………………………………………………………………………….31
NENI 85 [KUALIFIKIMI PËR ZGJEDHJEN E PRESIDENTIT]……………………………………………………………………………33
NENI 86 [ZGJEDHJA E PRESIDENTIT] ………………………………………………………………………………………………………33
NENI 87 [MANDATI DHE BETIMI] …………………………………………………………………………………………………………..33
NENI 88 [PAPAJTUESHMËRIA] ……………………………………………………………………………………………………………….33
NENI 89 [IMUNITETI] ……………………………….34
NENI 90 [MUNGESA E PËRKOHSHME E PRESIDENTIT]……………………………………………………………………………….34
NENI 91 [SHKARKIMI I PRESIDENTIT]…………………………………………………………………………………………………….34
KAPITULLI VI QEVERIA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS ……………………………………………………………….36
NENI 92 [PARIMET E PËRGJITHSHME] …………………………………………………………………………………………………….36
NENI 93 [KOMPETENCAT E QEVERISË] …………………………………………………………………………………………………..36
NENI 94 [KOMPETENCAT E KRYEMINISTRIT]…………………………………………………………………………………………..37
NENI 95 [ZGJEDHJA E QEVERISË]………………………………………………………………………………………………………….37
NENI 96 [MINISTRITË DHE PËRFAQËSIMI I KOMUNITETEVE] ……………………………………………………………………..38
NENI 97 [PËRGJEGJËSIA] ……………………………….38
- iii -
NENI 98 [IMUNITETI] ………………………………………………………………………………………………………………………39
NENI 99 [PROCEDURAT] ……………………………….39
NENI 100 [MOCIONI I VOTËBESIMIT] …………………………………………………………………………………………………..39
NENI 101 [SHËRBIMI CIVIL] ……………………………………………………………………………………………………………….39
KAPITULLI VII SISTEMI I DREJTËSISË……………………………………………………………………………………….40
NENI 102 [PARIMET E PËRGJITHSHME TË SISTEMIT GJYQËSOR]………………………………………………………………40
NENI 103 [ORGANIZIMI DHE JURISDIKSIONI I GJYKATAVE]…………………………………………………………………….40
NENI 104 [EMËRIMI DHE SHKARKIMI I GJYQTARËVE] ……………………………………………………………………………41
NENI 105 [MANDATI DHE RIEMËRIMI] …………………………………………………………………………………………………41
NENI 106 [PAPAJTUESHMËRIA] …………………………………………………………………………………………………………..41
NENI 107 [IMUNITETI] ………………………………………………………………………………………………………………………42
NENI 108 [KËSHILLI GJYQËSOR I KOSOVËS]…………………………………………………………………………………………42
NENI 109 [PROKURORI I SHTETIT]……………………………………………………………………………………………………….43
NENI 110 [KËSHILLI PROKURORIAL I KOSOVËS] …………………………………………………………………………………..44
NENI 111 [AVOKATURA] ……………………………….44
KAPITULLI VIII GJYKATA KUSHTETUESE………………………………………………………………………………….45
NENI 112 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ………………………………………………………………………………………………..45
NENI 113 [JURISDIKSIONI DHE PALËT E AUTORIZUARA] ………………………………………………………………………..45
NENI 114 [PËRBËRJA DHE MANDATI I GJYKATËS KUSHTETUESE] …………………………………………………………..46
NENI 115 [ORGANIZIMI I GJYKATËS KUSHTETUESE]……………………………………………………………………………..47
NENI 116 [EFEKTI JURIDIK I VENDIMEVE] ……………………………………………………………………………………………47
NENI 117 [IMUNITETI] ………………………………………………………………………………………………………………………47
NENI 118 [SHKARKIMI] …………………………………………………………………………………………………………………….47
KAPITULLI IX MARRËDHËNIET EKONOMIKE……………………………………………………………………………..48
NENI 119 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ………………………………………………………………………………………………..48
NENI 120 [FINANCAT PUBLIKE] ………………………………………………………………………………………………………….48
NENI 121 [PRONA]……………………………………………………………………………………………………………………………49
NENI 122 [PËRDORIMI I PASURISË DHE BURIMEVE NATYRORE] ……………………………………………………………..49
KAPITULLI X QEVERISJA LOKALE DHE ORGANIZIMI TERRITORIAL …………………………………..50
NENI 123 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ………………………………………………………………………………………………..50
NENI 124 [ORGANIZIMI DHE FUNKSIONIMI I VETËQEVERISJES LOKALE] ………………………………………………….50
KAPITULLI XI SEKTORI I SIGURISË……………………………………………………………………………………………….51
NENI 125 [PARIMET E PËRGJITHSHME] ………………………………………………………………………………………………..51
NENI 126 [FORCA E SIGURISË E KOSOVËS] …………………………………………………………………………………………..51
NENI 127 [KËSHILLI I SIGURISË I KOSOVËS] …………………………………………………………………………………………52
NENI 128 [POLICIA E KOSOVËS]…………………………………………………………………………………………………………52
NENI 129 [AGJENCIA E KOSOVËS PËR INTELIGJENCË] ……………………………………………………………………………53
NENI 130 [AUTORITETI CIVIL I AVIACIONIT]………………………………………………………………………………………..53
NENI 131 [GJENDJA E JASHTËZAKONSHME]………………………………………………………………………………………….53
KAPITULLI XII INSTITUCIONET E PAVARURA………………………………………………………………………….55
NENI 132 [ROLI DHE KOMPETENCAT E AVOKATIT TË POPULLIT]…………………………………………………………….55
NENI 133 [ZYRA E AVOKATIT TË POPULLIT]…………………………………………………………………………………………55
NENI 134 [KUALIFIKIMI, ZGJEDHJA DHE SHKARKIMI I AVOKATIT TË POPULLIT] ………………………………………55
NENI 135 [RAPORTIMI I AVOKATIT TË POPULLIT] …………………………………………………………………………………56
NENI 136 [AUDITORI I PËRGJITHSHËM I KOSOVËS] ……………………………………………………………………………….56
NENI 137 [KOMPETENCAT E AUDITORIT TË PËRGJITHSHËM TË KOSOVËS] ……………………………………………….56
NENI 138 [RAPORTIMI I AUDITORIT TË PËRGJITHSHËM TË KOSOVËS]………………………………………………………57
NENI 139 [KOMISIONI QENDROR I ZGJEDHJEVE] …………………………………………………………………………………..57
NENI 140 [BANKA QENDRORE E KOSOVËS]………………………………………………………………………………………….58
NENI 141 [KOMISIONI I PAVARUR I MEDIEVE]………………………………………………………………………………………58
- iv -
NENI 142 [AGJENCITË E PAVARURA] …………………………………………………………………………………………………..58
KAPITULLI XIII DISPOZITAT PËRFUNDIMTARE………………………………………………………………………..59
NENI 143 [PROPOZIMI GJITHËPËRFSHIRËS PËR ZGJIDHJEN E STATUSIT TË KOSOVËS] ………………………………..59
NENI 144 [AMENDAMENTIMI] …………………………………………………………………………………………………………….59
NENI 145 [VAZHDIMËSIA E MARRËVESHJEVE NDËRKOMBËTARE DHE E LEGJISLACIONIT TË APLIKUESHËM] .59
KAPITULLI XIV DISPOZITAT KALIMTARE………………………………………………………………………………….61
NENI 146 [PËRFAQËSUESI NDËRKOMBËTARË CIVIL]……………………………………………………………………………..61
NENI 147 [AUTORITETI PËRFUNDIMTARË I PËRFAQËSUESIT NDËRKOMBËTARË CIVIL]………………………………61
NENI 148 [DISPOZITAT TRANSICIONALE PËR KUVENDIN E KOSOVËS] ……………………………………………………..61
NENI 149 [MIRATIMI FILLESTAR I LIGJEVE ME INTERES VITAL] ……………………………………………………………..62
NENI 150 [PROCESI I EMËRIMIT TË GJYQTARËVE DHE PROKURORËVE] ……………………………………………………62
NENI 151 [PËRBËRJA E PËRKOHSHME E KËSHILLIT GJYQËSOR TË KOSOVËS]……………………………………………62
NENI 152 [PËRBËRJA E PËRKOHSHME E GJYKATËS KUSHTETUESE]…………………………………………………………63
NENI 153 [PRANIA NDËRKOMBËTARE USHTARAKE] ……………………………………………………………………………..64
NENI 154 [TRUPAT E MBROJTJES TË KOSOVËS]……………………………….64
NENI 155 [SHTETËSIA] ……………………………….64
NENI 156 [REFUGJATËT DHE PERSONAT E ZHVENDOSUR BRENDA VENDIT]……………………………………………..64
NENI 157 [AUDITORI I PËRGJITHSHËM I KOSOVËS] ……………………………………………………………………………….65
NENI 158 [AUTORITETI QENDROR BANKAR] ………………………………………………………………………………………..65
NENI 159 [PRONAT DHE NDËRMARRJET NË PRONËSI SHOQËRORE]………………………………………………………….65
NENI 160 [NDËRMARRJET NË PRONËSI PUBLIKE] ………………………………………………………………………………….65
NENI 161 [TRANSICIONI I INSTITUCIONEVE] …………………………………………………………………………………………65
NENI 162 [HYRJA NË FUQI] ……………………………….66
- v -
Ne, Populli i Kosovës,
Të vendosur për të ndërtuar një ardhmëri të Kosovës si një vend i lirë, demokratik
dhe paqedashës, i cili do të jetë atdhe i të gjithë qytetarëve të vet;
Të përkushtuar për krijimin e një shteti të qytetarëve të barabartë, i cili do të
garantojë të drejtat e secilit qytetar, liritë qytetare dhe barazinë e të gjithë
qytetarëve para ligjit;
Të zotuar që Kosova të jetë shtet i mirëqenies ekonomike dhe i prosperitetit social;
Të sigurt që shteti i Kosovës do të kontribuojë në stabilitetin e rajonit dhe të mbarë
Evropës, duke krijuar marrëdhënie të fqinjësisë dhe të bashkëpunimit të mirë me të
gjitha shtetet fqinje;
Të bindur që shteti i Kosovës do të jetë anëtar i denjë i familjes së shteteve
paqedashëse në Botë;
Me synimin që shteti i Kosovës të përfshihet në proceset integruese Euro-Atlantike;
Në mënyrë solemne, miratojmë Kushtetutën e Republikës së Kosovës.
- 1 -
Kapitulli I Dispozitat Themelore
Neni 1 [Përkufizimi i Shtetit]
1. Republika e Kosovës është shtet i pavarur, sovran, demokratik, unik, dhe i pandashëm.
2. Republika e Kosovës është shtet i shtetasve të vet. Republika e Kosovës ushtron autoritetin e
saj bazuar në respektimin e të drejtave dhe lirive të qytetarëve të vet dhe të gjithë individëve
brenda kufijve të saj.
3. Republika e Kosovës nuk ka pretendime territoriale ndaj asnjë shteti ose pjese të ndonjë
shteti dhe nuk do të kërkojë të bashkohet me asnjë shtet ose pjesë të ndonjë shteti.
Neni 2 [Sovraniteti]
1. Sovraniteti i Republikës së Kosovës buron nga populli, i takon popullit dhe ushtrohet, në
pajtim me Kushtetutën, nëpërmjet përfaqësuesve të zgjedhur, me referendum, si dhe në
forma të tjera, në pajtim me dispozitat e kësaj Kushtetute.
2. Sovraniteti dhe integriteti territorial i Republikës së Kosovës është i pacenueshëm, i
patjetërsueshëm dhe i pandashëm dhe mbrohet me të gjitha mjetet e përcaktuara me këtë
Kushtetutë dhe me ligj.
3. Republika e Kosovës, me qëllim të ruajtjes së paqes dhe mbrojtjes së interesave shtetërore,
mund të marrë pjesë në sisteme të sigurisë ndërkombëtare.
Neni 3 [Barazia para Ligjit]
1. Republika e Kosovës është shoqëri shumetnike, e përbërë nga shqiptarët dhe komunitetet
tjera e cila qeveriset në mënyrë demokratike, me respektim të plotë të sundimit të ligjit,
përmes institucioneve të veta legjislative, ekzekutive dhe gjyqësore.
2. Ushtrimi i autoritetit publik në Republikën e Kosovës bazohet në parimet e barazisë para
ligjit të të gjithë individëve dhe në respektimin e plotë të të drejtave dhe lirive themelore të
njeriut, të pranuara ndërkombëtarisht, si dhe në mbrojtjen e të drejtave dhe në pjesëmarrjen e
të gjitha komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre.
Neni 4 [Forma e Qeverisjes dhe Ndarja e Pushtetit]
1. Kosova është Republikë demokratike e bazuar në parimin e ndarjes së pushteteve dhe
kontrollit e balancimit në mes tyre, sikurse është përcaktuar me këtë Kushtetutë.
- 2 -
2. Kuvendi i Republikës së Kosovës ushtron pushtetin legjislativ.
3. Presidenti i Republikës së Kosovës përfaqëson unitetin e popullit. Presidenti i Republikës së
Kosovës është përfaqësues legjitim i vendit brenda dhe jashtë dhe garantues i funksionimit
demokratik të institucioneve të Republikës së Kosovës, në pajtim me këtë Kushtetutë.
4. Qeveria e Republikës së Kosovës është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve e politikave
shtetërore dhe i nënshtrohet kontrollit parlamentar.
5. Pushteti gjyqësor është unik, i pavarur dhe ushtrohet nga gjykatat.
6. Gjykata Kushtetuese është organ i pavarur i mbrojtjes së kushtetutshmërisë dhe bën
interpretimin përfundimtar të Kushtetutës.
7. Republika e Kosovës ka institucionet e veta për mbrojtjen e rendit kushtetues dhe të
integritetit territorial, rendit dhe qetësisë publike, të cilat funksionojnë nën autoritetin
kushtetues të institucioneve demokratike të Republikës së Kosovës.
Neni 5 [Gjuhët]
1. Gjuhë zyrtare në Republikën e Kosovës janë Gjuha Shqipe dhe Gjuha Serbe.
2. Gjuha Turke, Boshnjake dhe ajo Rome kanë statusin e gjuhëve zyrtare në nivel komune ose
do të jenë në përdorim zyrtar në cilindo nivel në pajtim me ligj.
Neni 6 [Simbolet]
1. Flamuri, stema dhe himni janë simbolet shtetërore të Republikës së Kosovës të cilat
pasqyrojnë karakterin shumetnik të saj.
2. Pamja, mënyra e përdorimit dhe mbrojtja e flamurit dhe të simboleve të tjera shtetërore
rregullohen me ligj. Mënyra e përdorimit dhe e mbrojtjes së simboleve kombëtare rregullohet
me ligj.
Neni 7 [Vlerat]
1. Rendi kushtetues i Republikës së Kosovës bazohet në parimet e lirisë, paqes, demokracisë,
barazisë, respektimit të të drejtave dhe lirive të njeriut dhe sundimit të ligjit,
mosdiskriminimit, të drejtës së pronës, mbrojtjes e mjedisit, drejtësisë sociale, pluralizmit,
ndarjes së pushtetit shtetëror dhe ekonomisë së tregut.
- 3 -
2. Republika e Kosovës siguron barazinë gjinore si vlerë themelore për zhvillimin demokratik
të shoqërisë, mundësi të barabarta për pjesëmarrje të femrave dhe meshkujve në jetën
politike, ekonomike, sociale, kulturore dhe në fushat të tjera të jetës shoqërore.
Neni 8 [Shteti Laik]
Republika e Kosovës është shtet laik dhe neutral në çështje të besimeve fetare.
Neni 9 [Trashëgimia Kulturore dhe Fetare]
Republika e Kosovës siguron ruajtjen dhe mbrojtjen e trashëgimisë së vet kulturore dhe fetare.
Neni 10 [Ekonomia]
Ekonomia e tregut me konkurrencë të lirë është bazë e rregullimit ekonomik të Republikës së
Kosovës.
Neni 11 [Valuta]
1. Në Republikën e Kosovës si mjet i vlefshëm pagese përdoret një valutë e vetme.
2. Autoriteti Qendror Bankar i Kosovës është i pavarur dhe quhet Banka Qendrore e Republikës
së Kosovës.
Neni 12 [Pushteti Lokal]
1. Njësi themelore territoriale të vetëqeverisjes lokale në Republikën e Kosovës janë komunat.
2. Organizimi dhe kompetencat e njësive të vetëqeverisjes lokale rregullohen me ligj.
Neni 13 [Kryeqyteti]
1. Kryeqyteti i Republikës së Kosovës është Prishtina.
2. Statusi dhe organizimi i kryeqytetit rregullohet me ligj.
Neni 14 [Shtetësia]
Fitimi dhe humbja e së drejtës së shtetësisë së Republikës së Kosovës rregullohet me ligj.
- 4 -
Neni 15 [Shtetasit jashtë Vendit]
Republika e Kosovës mbron interesat e shtetasve të saj jashtë vendit, në mënyrën e përcaktuar
me ligj.
Neni 16 [Epërsia e Kushtetutës]
1. Kushtetuta është akti më i lartë juridik i Republikës së Kosovës. Ligjet dhe aktet e tjera
juridike duhet të jenë në pajtim me këtë Kushtetutë.
2. Pushteti qeverisës buron nga Kushtetuta.
3. Republika e Kosovës respekton të drejtën ndërkombëtare.
4. Secili person dhe organ në Republikën e Kosovës u nënshtrohet dispozitave të Kushtetutës.
Neni 17 [Marrëveshjet Ndërkombëtare]
1. Republika e Kosovës lidh marrëveshje ndërkombëtare dhe anëtarësohet në organizata
ndërkombëtare.
2. Republika e Kosovës merr pjesë në bashkëpunim ndërkombëtar për promovimin dhe
mbrojtjen e paqes, sigurisë dhe të drejtave të njeriut.
Neni 18 [Ratifikimi i Marrëveshjeve Ndërkombëtare]
1. Kuvendi i Republikës së Kosovës me votat e dy të tretave (2/3) e të gjithë deputetëve
ratifikon marrëveshjet ndërkombëtare për këto çështje:
(1) territorin, paqen, aleancat, çështjet politike dhe ushtarake;
(2) të drejtat dhe liritë themelore;
(3) anëtarësimin e Republikës së Kosovës në organizata ndërkombëtare;
(4) marrjen përsipër të detyrimeve financiare nga ana e Republikës së Kosovës.
2. Marrëveshjet ndërkombëtare me përjashtim të atyre në pikën 1, ratifikohen pas nënshkrimit
nga Presidenti i Republikës së Kosovës.
3. Presidenti i Republikës së Kosovës ose Kryeministri njoftojnë Kuvendin sa herë që të
nënshkruhet një marrëveshje ndërkombëtare.
- 5 -
4. Amendamentimi ose tërheqja nga marrëveshjet ndërkombëtare do të kenë të njejtën
procedurë të vendim marrjes sikur ajo e ratifikimit të marrëveshjeve ndërkombëtare.
5. Parimet dhe procedurat për ratifikimin dhe kontestimin e marrëveshjeve ndërkombëtare
rregullohen me ligj.
Neni 19 [Zbatimi i së Drejtës Ndërkombëtare]
1. Marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara nga Republika e Kosovës, bëhen pjesë e sistemit
të brendshëm juridik pasi të botohen në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës. Ato
zbatohen në mënyrë të drejtpërdrejtë, me përjashtim të rasteve kur nuk janë të
vetëzbatueshme dhe zbatimi i tyre kërkon nxjerrjen e një ligji.
2. Marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara dhe normat juridikisht të detyrueshme të së drejtës
ndërkombëtare kanë epërsi ndaj ligjeve të Republikës së Kosovës.
Neni 20 [Bartja e Sovranitetit]
1. Republika e Kosovës, në bazë të marrëveshjeve të ratifikuara ndërkombëtare, për çështje të
caktuara mund të kalojë kompetenca shtetërore organizatave ndërkombëtare.
2. Nëse një marrëveshje anëtarësimi e ratifikuar nga Republika e Kosovës për pjesëmarrje në
një organizatë ndërkombëtare në mënyrë eksplicite kërkon zbatim të drejtpërdrejtë të
normave të kësaj organizate, ligji me të cilin ratifikohet marrëveshja e anëtarësisë miratohet
me votat e dy të tretave (2/3) të të gjithë deputetëve të Kuvendit dhe ato norma kanë epërsi
ndaj ligjeve të Republikës së Kosovës.
- 6 -
Kapitulli II Të Drejtat dhe Liritë Themelore
Neni 21 [Parimet e Përgjithshme]
1. Të drejtat dhe liritë themelore të njeriut janë të pandashme, të patjetërsueshme e të
pacenueshme dhe janë bazë e rendit juridik të Republikës së Kosovës.
2. Republika e Kosovës mbron dhe garanton të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, të
parashikuara në këtë Kushtetutë.
3. Çdokush e ka për detyrë t’i respektojë të drejtat e njeriut dhe liritë themelore të të tjerëve.
4. Të drejtat dhe liritë themelore të parashikuara në Kushtetutë, vlejnë edhe për personat
juridikë, për aq sa janë të zbatueshme.
Neni 22 [Zbatimi i drejtpërdrejtë i Marrëveshjeve dhe Instrumenteve
Ndërkombëtare]
Të drejtat dhe liritë e njeriut të garantuara me marrëveshjet dhe instrumentet ndërkombëtare në
vijim, garantohen me këtë Kushtetutë, zbatohen drejtpërdrejtë në Republikën e Kosovës dhe
kanë prioritet, në rast konflikti, ndaj dispozitave e ligjeve dhe akteve të tjera të institucioneve
publike:
(1) Deklarata Universale për të Drejtat e Njeriut;
(2) Konventa Evropiane për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive Themelore të Njeriut
dhe Protokollet e saj;
(3) Konventa Ndërkombëtare për të Drejtat Civile e Politike dhe Protokollet e saj;
(4) Konventa Kornizë e Këshillit të Evropës për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare;
(5) Konventa për Eliminimin e të gjitha Formave të Diskriminimit Racor;
(6) Konventa për Eliminimin e të gjitha Formave të Diskriminimit ndaj Gruas;
(7) Konventa për të Drejtat e Fëmijës;
(8) Konventa kundër Torturës dhe Trajtimeve e Ndëshkimeve të tjera Mizore,
Jonjerëzore dhe Poshtëruese.
- 7 -
Neni 23 [Dinjiteti i Njeriut]
Dinjiteti i njeriut është i pacenueshëm dhe është bazë e të gjitha të drejtave dhe lirive themelore
të njeriut.
Neni 24 [Barazia para Ligjit]
1. Të gjithë janë të barabartë para ligjit. Çdokush gëzon të drejtën e mbrojtjes së barabartë
ligjore, pa diskriminim.
2. Askush nuk mund të diskriminohet në bazë të racës, ngjyrës, gjinisë, gjuhës, fesë,
mendimeve politike ose të tjera, prejardhjes kombëtare a shoqërore, lidhjes me ndonjë
komunitet, pronës, gjendjes ekonomike, sociale, orientimit seksual, lindjes, aftësisë së
kufizuar ose ndonjë statusi tjetër personal.
3. Parimet e mbrojtjes së barabartë ligjore nuk parandalojnë vënien e masave të nevojshme për
mbrojtjen dhe përparimin e të drejtave të individëve dhe grupeve që janë në pozitë të
pabarabartë. Masat e tilla do të zbatohen vetëm derisa të arrihet qëllimi për të cilin janë vënë
ato.
Neni 25 [E Drejta për Jetën]
1. Secili individ gëzon të drejtën për jetën.
2. Dënimi me vdekje është i ndaluar.
Neni 26 [E Drejta e Integritetit Personal]
Secili person gëzon të drejtën e respektimit të integritetit fizik dhe psikik të tij/saj, që përfshin:
(1) të drejtën që të marrë vendime lidhur me reprodukimin, sipas rregullave dhe
procedurave të përcaktuara me ligj;
(2) të drejtën që të ketë kontroll mbi trupin e saj/tij në pajtim me ligjin;
(3) të drejtën që të mos i nënshtrohet trajtimit mjekësor kundër vullnetit të tij/saj në
pajtim me ligjin;
(4) të drejtën që të mos marrë pjesë në eksperimente mjekësore ose shkencore, pa
pëlqimin paraprak të saj/tij.
- 8 -
Neni 27 [Ndalimi i Torturës, Trajtimit Mizor, Çnjerëzor ose Poshtërues]
Askush nuk i nënshtrohet torturës, ndëshkimit a trajtimit mizor, çnjerëzor ose poshtërues.
Neni 28 [Ndalimi i Skllavërisë dhe i Punës së Detyruar]
1. Askush nuk mund të mbahet në skllavëri ose në pozitë të ngjashme me skllavërinë.
2. Askush nuk mund të shtrëngohet për të kryer punë të detyruar. Punë e detyruar nuk
konsiderohet puna ose shërbimi i përcaktuar me ligj për personat e dënuar me vendim të
formës së prerë gjatë vuajtjes së dënimit ose në raste të Gjendjes së Jashtëzakonshme, të
shpallur sipas rregullave të përcaktuara me këtë Kushtetutë.
3. Trafikimi i qenieve njerëzore është i ndaluar.
Neni 29 [E Drejta e Lirisë dhe Sigurisë]
1. Secilit i garantohet e drejta e lirisë dhe sigurisë. Askush nuk mund të privohet nga liria me
përjashtim të rasteve të parapara me ligj dhe me vendim të gjykatës kompetente, si në vijim:
(1) pas shpalljes së dënimit me burgim për kryerjen e veprës penale;
(2) për dyshim të bazuar për kryerje të veprës penale, vetëm kur privimi nga liria me një
bazë të arsyeshme konsiderohet i domosdoshëm për të parandaluar kryerjen e një
vepre tjetër penale dhe vetëm për një periudhë të shkurtër kohore para gjykimit në
mënyrën e përcaktuar me ligj;
(3) për mbikëqyrjen e të miturit për qëllime edukimi ose për shoqërimin e tij/saj në një
institucion kompetent, sipas një urdhri të ligjshëm;
(4) për mbikëqyrje shëndetësore të personit, i cili për shkak të sëmundjes paraqet rrezik
për shoqërinë;
(5) për hyrje të paligjshme në Republikën e Kosovës ose pas urdhrit të ligjshëm për
largim ose ekstradim.
2. Çdokush që privohet nga liria, duhet të vihet në dijeni menjëherë, për arsyet e privimit, në
gjuhën që ajo/ai e kupton. Njoftimi me shkrim mbi arsyet e privimit duhet të bëhet sa më
shpejt që të jetë e mundshme. Çdokush që privohet nga liria pa urdhër të gjykatës, brenda
dyzet e tetë (48) orësh duhet të dërgohet përpara gjyqtarit, i cili vendos për paraburgimin ose
lirimin e tij/saj, jo më vonë se dyzet e tetë (48) orë nga momenti kur personi i privuar është
sjellë para gjykatës. Çdokush që arrestohet, ka të drejtën që të nxirret në gjykim brenda një
periudhe të arsyeshme, ose të lirohet në pritje të gjykimit, me përjashtim kur gjyqtari
- 9 -
konstaton se personi përbën rrezik për komunitetin ose ka rrezik për ikjen e saj/tij para
gjykimit.
3. Çdokush që privohet nga liria, duhet të njoftohet menjëherë se ka të drejtë të mos japë asnjë
deklaratë dhe se ka të drejtë për mbrojtës sipas zgjedhjes së tij/saj dhe ka të drejtë që pa
vonesë të informojë për këtë personin sipas zgjedhjes së vet.
4. Çdokush që i hiqet liria me arrest ose ndalim, gëzon të drejtën që të përdorë mjete juridike
për të sfiduar ligjshmërinë e arrestit ose të ndalimit. Rasti do të vendoset nga gjykata brenda
një afati sa më të shkurtër dhe nëse arresti ose ndalimi është i paligjshëm, do të urdhërohet
lirimi i personit.
5. Çdokush që është ndaluar ose arrestuar në kundërshtim me dispozitat e këtij neni, gëzon të
drejtën e kompensimit në mënyrën e parashikuar me ligj.
6. Personi që vuan dënimin, ka të drejtë të ankohet për kushtet e privimit nga liria, në mënyrën
e përcaktuar me ligj.
Neni 30 [Të Drejat e të Akuzuarit]
Çdokush që akuzohet për vepër penale, gëzon të drejtat minimale në vijim:
(1) të njoftohet menjëherë në gjuhën që kupton, për natyrën dhe shkakun e akuzës kundër
saj/tij;
(2) të njoftohet për të drejtat e tij/saj sipas ligjit;
(3) të ketë kohë, mundësi dhe mjete të mjaftueshme për të përgatitur mbrojtjen e vet;
(4) të ketë ndihmën pa pagesë të një përkthyesi, kur nuk flet ose nuk kupton gjuhën në të
cilën zhvillohet gjykimi;
(5) të ketë ndihmën e një mbrojtësi që e zgjedh, të komunikojë lirisht me të dhe, nëse nuk
ka mjete të mjaftueshme, t’i sigurohet mbrojtja falas;
(6) të mos shtrëngohet për të dëshmuar kundër vetvetes ose për të pranuar fajësinë e vet.
Neni 31 [E Drejta për Gjykim të Drejtë dhe të Paanshëm]
1. Çdokujt i garantohet mbrojtje e barabartë e të drejtave në procedurë para gjykatave, organeve
të tjera shtetërore dhe bartësve të kompetencave publike.
- 10 -
2. Çdokush gëzon të drejtën për shqyrtim publik të drejtë dhe të paanshëm lidhur me vendimet
për të drejtat dhe obligimet ose për cilëndo akuzë penale që ngrihet kundër saj/tij brenda një
afati të arsyeshëm, nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme, e themeluar me ligj.
3. Gjykimi është publik, me përjashtim të rasteve kur gjykata, në rrethana të veçanta,
konsideron se, në të mirë të drejtësisë, është i domosdoshëm përjashtimi i publikut, ose i
përfaqësuesve të medieve, sepse prania e tyre do të përbënte rrezik për rendin publik ose
sigurinë kombëtare, interesat e të miturve, ose për mbrojtjen e jetës private të palëve në
proces, në mënyrën e përcaktuar me ligj.
4. Çdokush i akuzuar për vepër penale ka të drejtë t’u bëjë pyetje dëshmitarëve dhe të kërkojë
paraqitjen e detyrueshme të dëshmitarëve, të ekspertëve dhe të personave të tjerë, të cilët
mund të sqarojnë faktet.
5. Çdokush i akuzuar për vepër penale, prezumohet të jetë i pafajshëm derisa të mos dëshmohet
fajësia e tij/saj, në pajtim me ligjin.
6. Ndihma juridike falas do t’u mundësohet atyre që nuk kanë mjete të mjaftueshme financiare,
nëse një ndihmë e tillë është e domosdoshme për të siguruar qasjen efektive në drejtësi.
7. Procedurat gjyqësore që përfshijnë të miturit rregullohen me ligj, duke respektuar rregullat
dhe procedurat e veçanta për të miturit.
Neni 32 [E Drejta për Mjete Juridike]
Secili person ka të drejtë të përdorë mjetet juridike kundër vendimeve gjyqësore dhe
administrative të cilat cenojnë të drejtat ose interesat e saj/tij në mënyrën e përcaktuar me ligj.
Neni 33 [Parimi i Legalitetit dhe Proporcionalitetit në Rastet Penale]
1. Askush nuk mund të akuzohet ose të dënohet për asnjë vepër e cila, në momentin e kryerjes,
nuk ka qenë e përcaktuar me ligj si vepër penale, me përjashtim të veprave të cilat, në kohën
e kryerjes së tyre, sipas së drejtës ndërkombëtare, përbënin gjenocid, krime lufte ose krime
kundër njerëzimit.
2. Dënimi i shqiptuar për një vepër penale nuk mund të jetë më i ashpër sesa ka qenë i
përcaktuar me ligj në kohën e kryerjes së veprës.
3. Ashpërsia e dënimit nuk mund të jetë në disproporcion me veprën penale.
4. Dënimet përcaktohen në bazë të ligjit që ka qenë në fuqi në kohën e kryerjes së veprës
penale, me përjashtim të veprave për të cilat ligji i mëvonshëm i aplikueshëm është më i
favorshëm për kryesin e veprës.
- 11 -
Neni 34 [E Drejta për të mos u Gjykuar dy herë për të njëjtën Vepër]
Askush nuk mund të gjykohet më shumë se një herë për të njëjtën vepër penale.
Neni 35 [Liria e Lëvizjes]
1. Shtetasit e Republikës së Kosovës dhe të huajt që janë banorë të ligjshëm të Kosovës, kanë të
drejtë të lëvizin lirisht në Republikën e Kosovës dhe të zgjedhin vendbanimin.
2. Secili person ka të drejtë të largohet nga vendi. Kufizimet e kësaj të drejte rregullohen me
ligj, nëse ato janë të nevojshme për procedurën ligjore, zbatimin e vendimit të gjykatës ose
për të përmbushur obligimin për mbrojtjen e shtetit.
3. Shtetasve të Republikës së Kosovës nuk do t’u ndalohet hyrja në Republikën e Kosovës.
4. Shtetasit e Republikës së Kosovës nuk mund të ekstradohen nga Kosova kundër vullnetit të
tyre, me përjashtim të rasteve kur me ligj dhe marrëveshjet ndërkombëtare është përcaktuar
ndryshe.
5. E drejta e të huajve për të hyrë në Republikën e Kosovës dhe për t’u vendosur në vend,
rregullohet me ligj.
Neni 36 [E Drejta e Privatësisë]
1. Çdokush gëzon të drejtën që t’i respektohet jeta private dhe familjare, pacenueshmëria e
banesës dhe fshehtësia e korrespondencës, telefonisë dhe e komunikimeve të tjera.
2. Kontrollet e cilësdo banese ose cilitdo objekti privat, që mendohet se janë të domosdoshme
për hetimin e krimit, mund të bëhen vetëm deri në shkallën e domosdoshme dhe vetëm pas
miratimit nga ana e gjykatës, pas shpjegimit të arsyeve pse një kontroll i tillë është i
domosdoshëm. Shmangia nga kjo rregull lejohet, nëse është e domosdoshme për arrestim të
ligjshëm, për mbledhjen e provave që ka rrezik të humbasin ose për mënjanimin e rrezikut të
drejtpërdrejtë dhe serioz për njerëzit dhe për pasuri, në mënyrën e përcaktuar me ligj. Gjykata
duhet që të miratoj veprimet e tilla në mënyrë retroaktive.
3. Fshehtësia e korrespondencës, telefonisë dhe komunikimit tjetër, është e drejtë e
pacenueshme. Kjo e drejtë mund të kufizohet vetëm përkohësisht, në bazë të vendimit
gjyqësor, nëse është e domosdoshme për ecurinë e procedurës penale ose për mbrojtjen e
vendit, në mënyrën e parashikuar me ligj.
4. Secili person gëzon të drejtën e mbrojtjes së të dhënave personale. Mbledhja, ruajtja, qasja,
korrigjimi dhe shfrytëzimi i tyre rregullohet me ligj.
- 12 -
Neni 37 [E Drejta e Martesës dhe Familjes]
1. Në bazë të pëlqimit të lirë, çdokush gëzon të drejtën të martohet dhe të drejtën që të krijojë
familje në pajtim me ligjin.
2. Martesa dhe zgjidhja e saj rregullohen me ligj dhe bazohen në barazinë e bashkëshortëve.
3. Familja gëzon mbrojtje të veçantë të shtetit, në mënyrën e rregulluar me ligj.
Neni 38 [Liria e Besimit, e Ndërgjegjes dhe e Fesë]
1. Liria e besimit, e ndërgjegjes dhe e fesë, është e garantuar.
2. Liria e besimit, e ndërgjegjes dhe e fesë ngërthen të drejtën për të pranuar dhe për të
manifestuar fenë, të drejtën për të shfaqur bindjet personale dhe të drejtën për të pranuar ose
refuzuar për të qenë anëtarë i një bashkësie ose grupi fetar.
3. Askush nuk mund të detyrohet ose të ndalohet, në kundërshtim me ndërgjegjen e vet, që të
marrë pjesë në praktikimin e fesë si dhe të bëjë publike bindjet ose besimin e tij/saj.
4. Liria e manifestimit të fesë, e besimit dhe e ndërgjegjes mund të kufizohet me ligj, nëse një
gjë e tillë është e domosdoshme për mbrojtjen e sigurisë dhe rendit publik, të shëndetit, ose të
të drejtave të personave të tjerë.
Neni 39 [Konfesionet Fetare]
1. Republika e Kosovës siguron dhe mbron autonominë fetare dhe monumentet fetare brenda
territorit të saj.
2. Konfesionet fetare janë të lira që të rregullojnë pavarësisht organizimin e vet të brendshëm,
veprimtaritë fetare, si dhe ritet fetare.
3. Konfesionet fetare kanë të drejtë të themelojnë shkolla fetare dhe institucione bamirëse në
pajtim me këtë Kushtetutë dhe me ligj.
Neni 40 [Liria e Shprehjes]
1. Liria e shprehjes është e garantuar. Liria e shprehjes përfshin të drejtën për të shprehur, për të
shpërndarë dhe për të marrë informacione, mendime dhe mesazhe të tjera, pa u penguar nga
askush.
- 13 -
2. Liria e shprehjes mund të kufizohet me ligj në raste kur një gjë e tillë është e domosdoshme
për parandalimin e nxitjes dhe provokimit të dhunës dhe armiqësive në baza të urrejtjes
racore, kombëtare, etnike ose fetare.
Neni 41 [E Drejta e Qasjes në Dokumente Publike]
1. Secili person gëzon të drejtën të qasjes në dokumente publike.
2. Dokumentet që mbajnë institucionet publike dhe organet e pushtetit shtetëror, janë publike,
me përjashtim të informacioneve që janë të kufizuara me ligj, për shkak të privatësisë, të
sekreteve afariste ose të informacioneve të klasifikuara të sigurisë.
Neni 42 [Liria e Medieve]
1. Garantohet liria dhe pluralizmi i medieve.
2. Censura është e ndaluar. Askush nuk mund të pengojë shpërndarjen e informacionit ose të
ideve nëpërmjet medieve, me përjashtim të rasteve kur një gjë e tillë është e domosdoshme
për parandalimin e nxitjes dhe provokimit të dhunës dhe armiqësive në baza të urrejtjes
racore, kombëtare, etnike ose fetare.
3. Çdokush ka të drejtë të korrigjojë informacionin e pavërtetë, jo të plotë ose të pasaktë të
publikuar, nëse cenon të drejtat ose interesat e saj/tij, në pajtim me ligjin.
Neni 43 [Liria e Tubimit]
Liria e tubimit paqësor është e garantuar. Secili person gëzon të drejtën për të organizuar tubime,
protesta dhe demonstrata, si dhe të drejtën për të marrë pjesë në to. Këto të drejta mund të
kufizohen me ligj, nëse është e domosdoshme për të siguruar rendin publik, shëndetin publik,
sigurinë kombëtare, ose mbrojtjen e të drejtave të të tjerëve.
Neni 44 [Liria e Asociimit]
1. Liria e asociimit është e garantuar. Liria e asociimit ngërthen të drejtën e secilit për të
themeluar një organizatë pa pasur nevojë të sigurojë leje, për të qenë ose për të mos qenë
anëtar i një organizate, si dhe për të marrë pjesë në aktivitete të një organizate.
2. Liria për të themeluar sindikata dhe për t’u organizuar, me qëllim që të mbrohen interesat,
është e garantuar. Kufizimi i kësaj të drejte mund të bëhet me ligj për kategori të veçanta të
punonjësve.
- 14 -
3. Organizatat ose aktivitetet që kanë për qëllim cenimin e rendit kushtetues, shkeljen e lirive
dhe të drejtave të njeriut, ose nxitjen e urrejtjes racore, kombëtare, etnike a fetare, mund të
ndalohen me vendim gjyqësor të gjykatës kompetente.
Neni 45 [Të Drejtat Zgjedhore dhe të Pjesëmarrjes]
1. Çdo shtetas i Republikës së Kosovës që ka arritur moshën tetëmbëdhjetë vjeç, qoftë edhe
ditën e zgjedhjeve, gëzon të drejtën të zgjedhë dhe të zgjedhet, me përjashtim kur kjo e drejtë
i kufizohet me vendim gjyqësor.
2. Vota është personale, e barabartë, e lirë dhe e fshehtë.
3. Institucionet shtetërore mbështesin mundësitë për pjesëmarrjen e çdonjërit në aktivitete
publike dhe të drejtën e secilit për të ndikuar në mënyrë demokratike në vendimet e organeve
publike.
Neni 46 [Mbrojtja e Pronës]
1. E drejta e pronës është e garantuar.
2. Shfrytëzimi i pronës rregullohet me ligj, në pajtim me interesin publik.
3. Askush nuk do të privohet në mënyrë arbitrare nga prona. Republika e Kosovës ose autoriteti
publik i Republikës së Kosovës mund të bëj ekspropriimin e pronës nëse ky ekspropriim
është i autorizuar me ligj, është i nevojshëm ose i përshtatshëm për arritjen e qëllimit publik
ose përkrahjen e interesit publik, dhe pasohet me sigurimin e kompensimit të menjëhershëm
dhe adekuat për personin ose personat prona e të cilave ekspropriohet.
4. Kontestet që lindin nga akti i Republikës së Kosovës ose autoritetit publik të Republikës së
Kosovës për të cilat pretendohet se përbëjnë ekspropriimin, do të zgjidhen nga gjykata
kompetente.
5. Prona intelektuale mbrohet me ligj.
Neni 47 [E Drejta për Arsimin]
1. Secili person gëzon të drejtën e shkollimit themelor pa pagesë. Shkollimi i detyrueshëm
rregullohen me ligj dhe financohet nga fondet publike.
2. Institucionet publike sigurojnë për secilin person mundësi të barabarta për t’u arsimuar, sipas
aftësive dhe nevojave të veçanta të tij/saj.
- 15 -
Neni 48 [Liria e Artit dhe e Shkencës]
1. Liria e krijimtarisë artistike dhe shkencore është e garantuar.
2. Liria akademike është e garantuar.
Neni 49 [E Drejta e Punës dhe Ushtrimit të Profesionit]
1. E drejta e punës garantohet.
2. Secili person është i lirë të zgjedhë profesionin dhe vendin e punës.
Neni 50 [Të Drejtat e Fëmijës]
1. Fëmijët gëzojnë të drejtën e mbrojtjes dhe të kujdesit të domosdoshëm për mirëqenien e tyre.
2. Fëmijët e lindur jashtë martese, kanë të drejta të barabarta me të lindurit në martesë.
3. Secili fëmijë gëzon të drejtën për të qenë i mbrojtur nga dhuna, keqtrajtimi dhe eksploatimi.
4. Të gjitha veprimet që kanë të bëjnë me fëmijët, të ndërmarra qoftë nga institucionet e
pushtetit publik, qoftë nga institucionet private, do të jenë në interesin më të mirë të fëmijëve.
5. Secili fëmijë gëzon të drejtën për raporte të rregullta personale dhe kontakte të drejtpërdrejta
me prindërit e vet, me përjashtim kur institucioni kompetent përcakton se një gjë e tillë është
në kundërshtim me interesat më të mira të fëmijës.
Neni 51 [Mbrojtja Shëndetësore dhe Sociale]
1. Kujdesi shëndetësor dhe sigurimi social rregullohen me ligj.
2. Sigurimi social themelor, që ka të bëjë me papunësinë, sëmundjen, aftësitë e kufizuara dhe
moshën e shtyrë, rregullohet me ligj.
Neni 52 [Përgjegjësia për Mjedisin Jetësor]
1. Natyra dhe biodiversiteti, mjedisi jetësor dhe trashëgimia kombëtare, janë përgjegjësi për
secilin.
2. Institucionet e pushtetit publik angazhohen për t’i garantuar secilit mundësinë që të ndikojë
në vendimet që kanë të bëjnë me mjedisin jetësor ku ajo/ai jeton.
- 16 -
3. Ndikimi në mjedisin jetësor merret parasysh nga institucionet publike në procesin e marrjes
së vendimeve.
Neni 53 [Interpretimi i Dispozitave për të Drejtat e Njeriut]
Të drejtat njeriut dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, interpretohen në harmoni
me vendimet gjyqësore të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Neni 54 [Mbrojtja Gjyqësore e të Drejtave]
Çdokush gëzon të drejtën e mbrojtjes gjyqësore në rast të shkeljes ose mohimit të ndonjë të
drejte të garantuar me këtë Kushtetutë ose me ligj, si dhe të drejtën në mjete efektive ligjore nëse
konstatohet se një e drejtë e tillë është shkelur.
Neni 55 [Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore]
1. Të drejtat dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, mund të kufizohen vetëm
me ligj.
2. Të drejtat dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, mund të kufizohen vetëm
deri në atë masë sa është e domosdoshme që, në një shoqëri të hapur dhe demokratike, të
përmbushet qëllimi për të cilin lejohet kufizimi.
3. Kufizimet e të drejtave dhe lirive themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, nuk mund të
bëhen për qëllime të tjera, përveç atyre për të cilat janë përcaktuar.
4. Me rastin e kufizimit të të drejtave të njeriut dhe interpretimit të atyre kufizimeve, të gjitha
institucionet e pushtetit publik, dhe sidomos gjykatat, e kanë për detyrë t’i kushtojnë kujdes
esencës së të drejtës që kufizohet, rëndësisë së qëllimit të kufizimit, natyrës dhe vëllimit të
kufizimit, raportit midis kufizimit dhe qëllimit që synohet të arrihet, si dhe të shqyrtojnë
mundësinë e realizimit të atij qëllimi me kufizim më të vogël.
5. Kufizimi i të drejtave dhe lirive të garantuara me këtë Kushtetutë, nuk bën të mohojë kurrsesi
esencën e së drejtës së garantuar.
Neni 56 [Të Drejtat dhe Liritë Themelore gjatë Gjendjes së Jashtëzakonshme]
1. Shmangia nga të drejtat dhe liritë themelore që mbrohen me Kushtetutë, mund të bëhet vetëm
pas shpalljes së Gjendjes së Jashtëzakonshme sipas kësaj Kushtetute dhe vetëm deri në
masën sa është e domosdoshme nën rrethanat e dhëna.
- 17 -
2. Shmangia nga të drejtat dhe liritë themelore të garantuara me nenet 23, 24, 25, 27, 28, 29, 31,
33, 34, 37 dhe 38, të Kushtetutës nuk është e lejuar në kurrfarë rrethanash.
- 18 -
Kapitulli III Të Drejtat e Komuniteteve dhe Pjesëtarëve të tyre
Neni 57 [Parimet e Përgjithshme]
1. Banorët që i përkasin një grupi të njëjtë kombëtar ose etnik, gjuhësor ose fetar, tradicionalisht
të pranishëm në territorin e Republikës së Kosovës (Komunitetet), gëzojnë të drejta të
veçanta, të përcaktuara me këtë Kushtetutë, krahas të drejtave dhe lirive themelore të njeriut,
të përcaktuara në Kapitullin II të kësaj Kushtetute.
2. Çdo pjesëtar i komunitetit do të ketë të drejtën që të zgjedhë lirisht nëse do të trajtohet ose të
mos trajtohet si pjesëtar i komunitetit dhe nga kjo zgjedhje ose nga ushtrimi i të drejtave që
ndërlidhen me këtë zgjedhje, nuk do të rezultojë asnjë diskriminim.
3. Pjesëtarët e komuniteteve do të kenë të drejtë që të shprehin, të avancojnë dhe të zhvillojnë
lirisht identitetin dhe atributet e tyre si komunitet.
4. Ushtrimi i këtyre të drejtave do të bartë me vete detyrimet dhe përgjegjësitë për të vepruar në
pajtim me ligjin e Republikës së Kosovës, dhe nuk i cenon të drejtat e të tjerëve.
Neni 58 [Përgjegjësitë e Shtetit]
1. Republika e Kosovës siguron kushtet e duhura, të cilat u mundësojnë komuniteteve dhe
pjesëtarëve të tyre që të ruajnë, të mbrojnë dhe të zhvillojnë identitetin e tyre. Qeveria do të
përkrahë veçanërisht nismat kulturore të komuniteteve dhe pjesëtarëve të tyre, përfshirë këtu
edhe nëpërmjet ndihmës financiare.
2. Republika e Kosovës do të promovoj frymën e tolerancës, dialogut dhe do të mbështesë
pajtimin ndërmjet komuniteteve dhe do të respektoj standardet e përcaktuara me Konventën
Kornizë të Këshillit të Evropës për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare dhe me Kartën
Evropiane për Gjuhët Rajonale ose të Pakicave.
3. Republika e Kosovës do të ndërmerr të gjitha masat e nevojshme për të mbrojtur personat të
cilët mund t’u nënshtrohen kërcënimeve ose veprimeve diskriminuese, armiqësisë a dhunës,
si rrjedhojë e identitetit të tyre kombëtar, etnik, kulturor, gjuhësor ose fetar.
4. Republika e Kosovës, sipas nevojës, do të miratojë masa adekuate për të promovuar një
barazi të plotë dhe efektive ndërmjet pjesëtarëve të komuniteteve në të gjitha fushat e jetës
ekonomike, shoqërore, politike dhe kulturore. Masat e tilla nuk do të konsiderohen të jenë
vepër e diskriminimit.
5. Republika e Kosovës do të promovoj ruajtjen e trashëgimisë fetare dhe kulturore të të gjitha
komuniteteve, si pjesë përbërëse e trashëgimisë së Kosovës. Republika e Kosovës do të ketë
detyrë të posaçme për të siguruar mbrojtjen efektive të tërësisë së objekteve dhe
monumenteve të rëndësisë kulturore dhe fetare për komunitetet.
- 19 -
6. Republika e Kosovës ndërmerr veprime efektive kundër të gjithë atyre që pengojnë gëzimin e
të drejtave të pjesëtarëve të komuniteteve. Republika e Kosovës do të përmbahet nga
politikat ose praktikat që kanë për qëllim asimilimin, kundër vullnetit të tyre, të personave që
u përkasin komuniteteve, dhe do t’i mbrojë ata persona nga çfarëdo veprimi që ka për qëllim
një asimilim të tillë.
7. Republika e Kosovës siguron, në baza jodiskriminuese, që të gjitha komunitetet dhe
pjesëtarët e tyre të mund të ushtrojnë të drejtat e tyre, të specifikuara me këtë Kushtetutë.
Neni 59 [Të Drejtat e Komuniteteve dhe Pjesëtarëve të Tyre]
Pjesëtarët e komuniteteve kanë të drejtë që, në mënyrë individuale ose si komunitet:
(1) të shprehin, mbajnë dhe zhvillojnë kulturën e tyre dhe të ruajnë elementet thelbësore
të identitetit të tyre, përkatësisht fenë, gjuhën, traditat dhe kulturën e tyre;
(2) të marrin arsimim publik në të gjitha nivelet, në njërën nga gjuhët zyrtare të
Republikës se Kosovës, sipas zgjidhjes së tyre;
(3) të marrin arsimim publik parafillor, fillor dhe të mesëm, në gjuhën e tyre, deri në
masën e përcaktuar me ligj, ku pragu për themelimin e paraleleve a shkollave të
veçanta për këtë qëllim, do të jetë më i ulët sesa ai që përcaktohet rëndom për
institucionet arsimore;
(4) të themelojnë dhe të menaxhojnë institucionet private të arsimit dhe trajnimit, për të
cilat mund të jepet ndihma financiare publike, në pajtim me ligjin dhe standardet
ndërkombëtare;
(5) të përdorin gjuhën dhe alfabetin e tyre lirisht në jetën private dhe publike;
(6) të përdorin gjuhën dhe alfabetin e tyre në marrëdhëniet e tyre me autoritetet
komunale ose me zyrat lokale të autoriteteve qendrore në fushat në të cilat ata
përfaqësojnë një pjesë të mjaftueshme të popullatës, në pajtim me ligjin.
Shpenzimet e bëra për interpretuesit ose përkthyesit, do të mbulohen nga autoritetet
kompetente;
(7) të përdorin dhe të shfaqin simbolet e komunitetit, në pajtim me ligjin dhe standardet
ndërkombëtare;
(8) të regjistrojnë emrat personal në formën e tyre origjinale dhe në shkrimin e gjuhës
së tyre, si dhe emrat e tyre t’i kthejnë në formën origjinale, nëse u janë ndryshuar
me dhunë;
- 20 -
(9) të kenë emërtime lokale, emërtime të rrugëve dhe tregues të tjerë topografikë, që
pasqyrojnë dhe janë të ndjeshëm ndaj karakterit shumetnik dhe shumëgjuhësor të
zonës përkatëse;
(10) të kenë qasje të garantuar dhe përfaqësim të veçantë në mediet transmetuese publike
si dhe programet në gjuhën e tyre, në pajtim me ligjin dhe standardet
ndërkombëtare;
(11) të krijojnë dhe të përdorin mediet e tyre vetjake, përfshirë këtu ofrimin e
informacioneve në gjuhën e tyre, ndër të tjera, përmes gazetave ditore e shërbimeve
kabllore, dhe përdorimin e një numri të rezervuar të frekuencave për mediet
elektronike, në pajtim me ligjin dhe standardet ndërkombëtare. Republika e
Kosovës do të marrë të gjitha masat e nevojshme për sigurimin e një plani
ndërkombëtar të frekuencave, për t’i mundësuar komunitetit Serb në Kosovë qasje
në një kanal televiziv të pavarur, të licencuar në gjuhën Serbe, në mbarë Republikën
e Kosovës;
(12) të gëzojnë kontakte të papenguara ndërmjet tyre përbrenda Republikës së Kosovës,
dhe të themelojnë e të mbajnë kontakte të lira dhe paqësore me personat në cilindo
shtet, sidomos me ata që kanë të përbashkët identitetin etnik, kulturor, gjuhësor a
fetar, ose trashëgiminë e përbashkët kulturore, në pajtim me ligjin dhe standardet
ndërkombëtare;
(13) të gëzojnë kontakte të papenguara me dhe të marrin pjesë, pa diskriminim, në
aktivitetet e organizatave joqeveritare lokale, rajonale dhe ndërkombëtare;
(14) të themelojnë shoqata të kulturës, artit, shkencës dhe arsimit, si dhe shoqata të
studiuesve e shoqata të tjera për shprehjen, avancimin dhe zhvillimin e identitetit të
tyre.
Neni 60 [Këshilli Konsultativ për Komunitete]
1. Një Këshill Konsultativ për Komunitete vepron nën autoritetin e Presidentit të Republikës së
Kosovës, në të të cilin përfaqësohen të gjitha komunitetet.
2. Këshilli Konsultativ për Komunitete përbëhet, përveç të tjerësh, nga përfaqësues të
asociacioneve të komuniteteve.
3. Mandati i Këshillit Konsultativ për Komunitete përfshin:
(1) ofrimin e një mekanizmi për shkëmbimin e rregullt ndërmjet komuniteteve dhe
Qeverisë së Kosovës;
(2) mundësinë e komuniteteve për të komentuar në një fazë të hershme nismat legjislative
dhe politike, të cilat mund të përgatiten nga Qeveria, për të sugjeruar nisma të tilla
- 21 -
dhe për të kërkuar që pikëpamjet e tyre të përfshihen në projektet dhe programet
përkatëse;
(3) çdo përgjegjësi a funksion tjetër, në pajtim me ligjin.
Neni 61 [Përfaqësimi në Punësim në Institucionet Publike]
Komunitetet dhe pjesëtarët e tyre do të kenë të drejtë për përfaqësim të barabartë në punësim në
organet publike dhe ndërmarrjet publike në të gjitha nivelet, përfshirë këtu veçanërisht në
shërbimin policor në zonat e banuara me komunitetin përkatës, duke respektuar në të njëjtën
kohë rregullat që kanë të bëjnë me kompetencën dhe integritetin e qeverisjes së administratës
publike.
Neni 62 [Përfaqësimi në Organet e Pushtetit Lokal]
1. Në komunat në të cilat së paku dhjetë për qind (10%) të banorëve u përkasin komuniteteve,
të cilat në ato komuna nuk janë shumicë, posti i zëvendëskryetarit për komunitete të kuvendit
të komunës do të rezervohet për një përfaqësues nga radhët e këtyre komuniteteve.
2. Postin e zëvendëskryetarit do ta mbajë kandidati që i përket popullatës që nuk është shumicë,
që ka marrë shumicën e votave në listën e hapur të kandidatëve për zgjedhje për kuvendin e
komunës.
3. Zëvendëskryetari për komunitetet, do të promovojë dialog ndërmjet komuniteteve dhe
shërben si pikë formale e kontaktit për adresimin e brengave dhe interesave të komuniteteve
që nuk janë shumicë në takimet e kuvendit të komunës dhe në punët e saj. Zëvendëskryetari
gjithashtu është përgjegjës për shqyrtimin e ankesave që parashtrohen nga komunitetet ose
pjesëtarët e tyre, nëse aktet a vendimet e kuvendit të komunës shkelin të drejtat e tyre të
garantuara me Kushtetutë. Zëvendëskryetari këto çështje i’a referon kuvendit të komunës,
për rishqyrtimin e aktit a të vendimit të marrë.
4. Në rast se kuvendi i komunës vendos që të mos rishqyrtojë aktin a vendimin e vet, ose nëse
zëvendëskryetari vlerëson se, edhe pas rishqyrtimit rezultati përbën shkelje të të drejtave të
garantuara me Kushtetutë, ai/ajo mund të parashtrojë çështjen drejtpërdrejt në Gjykatën
Kushtetuese, e cila mund të vendosë nëse do të pranojë ta shqyrtojë rastin përkatës.
5. Në këto komuna përfaqësimi në organin ekzekutiv për komunitetet që nuk janë shumicë në
Republikën e Kosovës është i garantuar.
- 22 -
Kapitulli IV Kuvendi i Republikës së Kosovës
Neni 63 [Parimet e Përgjithshme]
Kuvendi është institucion ligjvënës i Republikës së Kosovës i zgjedhur drejtpërdrejt nga populli.
Neni 64 [Struktura e Kuvendit]
1. Kuvendi ka njëqind e njëzet (120) deputetë të zgjedhur me votim të fshehtë bazuar në listat e
hapura. Vendet në Kuvend ndahen midis të gjitha partive, koalicioneve, nismave qytetare dhe
kandidatëve të pavarur, në përpjesëtim me numrin e votave të vlefshme, të fituara prej tyre,
në zgjedhjet për Kuvendin.
2. Në kuadër të kësaj ndarjeje, njëzet (20) prej njëqind e njëzet (120) vendeve janë të garantuara
për përfaqësimin e komuniteteve që nuk janë shumicë në Kosovës, si vijon:
(1) partitë, koalicionet, nismat qytetare dhe kandidatët e pavarur, të cilët janë deklaruar
se përfaqësojnë komunitetin Serb, do të kenë numrin e vendeve në Kuvend të fituar
në zgjedhjet e hapura, me minimumin dhjetë (10) vende të garantuara, në rast se
numri i vendeve të fituara është më i vogël se dhjetë (10);
(2) partitë, koalicionet, nismat qytetare dhe kandidatët e pavarur, të cilët janë deklaruar
se përfaqësojnë komunitetet e tjera, në Kuvend do të kenë numrin e vendeve të
fituara në zgjedhjet e hapura me minimumin e vendeve të garantuara si në vijim:
komuniteti Rom një (1) vend; komuniteti Ashkali një (1) vend; komuniteti Egjiptian
një (1) vend; dhe një (1) vend shtesë do t’i jepet komunitetit Rom, Ashkali, ose
Egjiptian, që ka numrin më të madh të votave të përgjithshme; komuniteti Boshnjak
tri (3) vende, komuniteti Turk dy (2) vende dhe komuniteti Goran një (1) vend, nëse
numri i vendeve të fituara nga secili komunitet është më i vogël se numri i vendeve të
garantuara.
Neni 65 [Kompetencat e Kuvendit]
Kuvendi i Republikës së Kosovës:
(1) miraton ligje, rezoluta dhe akte të tjera të përgjithshme;
(2) vendos të ndryshojë Kushtetutën me dy të tretat (2/3) e votave të të gjithë
deputetëve të tij, përfshirë dy të tretat (2/3) e të gjithë deputetëve që mbajnë vendet
e rezervuara dhe të garantuara për përfaqësuesit e komuniteteve që nuk janë
shumicë në Kosovë;
(3) shpall referendum, në pajtim me ligjin;
- 23 -

© 2012 - 2013 Powered By Kosovo-News

Scrolle zum Anfang